Η Σημαία

Η σημαία φαίνεται σπάνια στο φλιτζάνι, και όταν φανεί, η καφετζού σοβαρεύει. Είναι σχήμα με κοντάρι και πανί που ανεμίζει, φτιαγμένο από το κατακάθι που έχει κρατήσει ενώ το υπόλοιπο έχει γλιστρήσει προς τα κάτω. Μιλάει για πράγματα μεγαλύτερα από το σπίτι· για κυβέρνηση, για στρατό, για αποφάσεις που παίρνονται ψηλά και φτάνουν κάτω σαν κύμα.

Δεν είναι σύμβολο του καθημερινού καβγά. Είναι οιωνός συλλογικός· δείχνει κάτι που θα αγγίξει πολλούς, όχι μόνο εκείνον που κρατά το φλιτζάνι. Γι' αυτό, όταν εμφανίζεται, η καφετζού ρωτά πρώτα για το χρώμα και το σχήμα, γιατί εκεί κρύβεται αν το μήνυμα είναι ανάσα ή προειδοποίηση.

Η παράδοση το λέει καθαρά: άσπρη σημαία, ανοιχτό κατακάθι, ειρήνη. Σκούρη σημαία, πυκνό και μαύρο κατακάθι, κίνδυνος. Ανάμεσα στα δύο δεν υπάρχει πολύς χώρος — το φλιτζάνι δεν συνηθίζει τις μισές αλήθειες σε τέτοια σύμβολα.

Η θέση μέσα στο φλιτζάνι

Κοντά στο χείλος, η σημαία μιλάει για το τώρα· το γεγονός έρχεται σύντομα, ίσως μέσα στις επόμενες μέρες. Στη μέση του φλιτζανιού, δείχνει κάτι που ήδη εξελίσσεται, μια κατάσταση που κρατά τον ερωτώντα μέσα της χωρίς να το έχει καταλάβει ακόμα πλήρως. Στον πάτο, η σημαία βαραίνει· μιλάει για ρίζες παλιές, για σύγκρουση που κρατά καιρό ή για απόφαση που έχει ήδη ληφθεί από άλλους και θα φανερωθεί αργότερα. Το χερούλι δείχνει τον ίδιο τον ερωτώντα· όσο πιο κοντά στο χερούλι στέκεται η σημαία, τόσο πιο προσωπικά τον αγγίζει το γεγονός, όχι απλά ως θεατή.

Μέγεθος και καθαρότητα

Μια σημαία μικρή και ευδιάκριτη έχει δύναμη μεγαλύτερη από μια μεγάλη αλλά θαμπή. Το σχήμα πρέπει να κρατά το κοντάρι ίσιο και το πανί ξεχωριστό· αν το κατακάθι έχει απλωθεί και τα άκρα χάνονται, η καφετζού δεν διαβάζει σημαία παρά σκιά της. Μεγάλη και καθαρή σημαία σημαίνει γεγονός που θα γίνει αντιληπτό από πολλούς, κάτι που θα ακουστεί, όχι μια είδηση που θα περάσει σιωπηλά.

Τι αλλάζει η γειτονιά της

Κανένα σύμβολο δεν στέκεται μόνο του στο φλιτζάνι, και η σημαία λιγότερο από κάθε άλλο.

• Σταυρός δίπλα της: η σύγκρουση φέρνει δοκιμασία αλλά και προστασία, δεν αφήνει τον άνθρωπο μόνο.
• Φίδι κοντά της: κρύβεται προδοσία πίσω από την κατάσταση, κάτι δεν λέγεται ανοιχτά.
• Πουλί που πετά προς τη σημαία: έρχονται νέα σχετικά με το γεγονός, συχνά πριν γίνει γνωστό στους πολλούς.
• Κύκλος γύρω από το σχήμα: η υπόθεση θα κλείσει, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.
• Σπασμένη γραμμή που τη διασχίζει: αναβολή ή διακοπή του γεγονότος πριν ολοκληρωθεί.

Ό,τι λέγεται από στόμα σε στόμα

Οι γριές καφετζούδες έλεγαν πάντα να μην αναποδογυρίζεις το φλιτζάνι με βιάση όταν περιμένεις να δεις σημαία· το κατακάθι πρέπει να κατέβει μόνο του, αργά, σαν να διαλέγει το σχήμα του. Έλεγαν ακόμα πως αν η σημαία φανεί σε φλιτζάνι άντρα που υπηρετεί ή ετοιμάζεται για ταξίδι, δεν αγνοείται· λένε πως το φλιτζάνι δεν διαλέγει τυχαία ποιον προειδοποιεί.